Wat is er aan de hand met insecten in 2011?
Dit jaar is er één van verbazing als het gaat om de ontwikkeling van een aantal insectensoorten. Met name de ontwikkeling van de Rozenkever (Phylloperta horticola) en Meikever (Melolontha melolontha) zijn zeer bijzonder te noemen in 2011 . In diverse media wordt meldingen gedaan van enorme schade aan weiland en sportvelden.

Rozenkever gek geworden in 2011 of hij ons te slim af?
De eerste massale vluchten zijn op 5 mei 2011 al genoteerd uit de monitoring in diverse (speciaal voor de rozenkever ontwikkelde) monitoringsvallen. Daarna zijn nog wat vluchten geweest die tot eind mei duurden. Begin juni nog een paar vluchten. Dat zijn andere vallen dan de gewone trechter vallen die voor vlinders worden gebruikt. Uitgaande van de eerste vluchten kunnen we dan de eerste schade verwachten van engerlingen rond half juli aan gazons en sportvelden. Voor andere sectoren als fruit- en sierteelt zal de schade iets later optreden, omdat de larven iets dieper in de grond zijn dan onder een grasveld dat sneller opwarmt. Het normale beeld zou zijn is dat in augustus de engerlingen in het 2de en 3de larvestadium zijn. Normaal gesproken kunnen we de klok daarop gelijk zetten.

Wat schetst onze verbazing, eind augustus zijn er engerlingen van de rozenkever aangetroffen worden die net in het 2de larve stadium zijn gekomen. Henk Vlug (Insectconsultancy), entomoloog en grasland specialist heeft vorige week in diverse sportvelden engerlingen van de rozenkever aangetroffen die net in het 2de larvestadium waren. Zo zijn deze week diverse monsters voor determinatie binnen gekomen van engerlingen d ie net in het 2e larvestadium waren en vorige week nog eens in het 1ste larvestadium. De enige conclusie die wij kunnen trekken is dat ergens eind juni nog een vlucht is geweest die onopgemerkt is geweest.  Zoals we weten is april en mei warm en droog geweest. Als er eitjes afgezet worden op plekken waar niet beregend wordt, dan zullen ze uitdrogen. Het lijkt dat deze rozenkever de situatie goed heeft aangevoeld door vluchten uit te stellen totdat de situatie gunstig genoeg was voor de ontwikkeling van hun eitjes.

Nu komen veel sportvelden voor onaangename verrassingen te staan, omdat nu weer schade optreedt waar men hier niet op gerekend heeft. Sportvelden die nematoden tegen engerlingen hebben toegepast rond eind juli en begin augustus waren er op tijd bij voor de engerlingen uit de eerste massale vluchten. Nematoden blijven zich lang reproduceren zolang er voldoende engerlingen te vinden zijn in hun directe omgeving. Onze inschatting is dat veel nematoden wegens gebrek aan gastheren dan vanzelf zijn verdwenen. Vervolgens kwamen er weer nieuwe eitjes uit - veel later dan anders – die vermoedelijk afgezet zijn rond eind juni – die voor nieuwe en onverwachte schade zorgen. Vogels waaronder kraaien, dassen, wilde zwijnen zijn er ook verzot op deze eiwitrijke hap en beschadigen grasland en sportvelden. Omdat het grasmat los komt te liggen kan dit tot ernstige blessures bij sporters leiden.

Kan het nog gekker?
Vorige week hebben wij een volwassen meikever aangetroffen in de feromoonvallen van de eikenprocessierups in Westerveld. Eerder deze week vond Fedor Gassner, wetenschapper van Natuurkalender ook een dode meikever op een fietspad. Zelf heb ik in Westerveld restanten van meikevers aangetroffen die door vleermuizen zijn opgevreten. Meikevers vliegen normaal gesproken vanaf eind april tot hoogstens begin juni. Daarna is het voorbij. Ook de ontwikkeling van de meikever is bijzonder te noemen dit jaar. Zo hebben wij in juli al de eerste engerlingen van de meikever aangetroffen die normaal gesproken in augustus te verwachten waren. Maar ook in andere locaties treffen wij ook jonge meikever engerlingen die pas geboren zijn. Dit geeft ook aan dat de biologie van de meikever in de war is geschopt en dat de schade periode langer gaat duren, zeker als we te maken krijgen met een warme nazomer. Meikever engerlingen zijn ook zeer in trek bij kraaien, dassen en wilde zwijnen.

Wat wij constateren is dat de biologie compleet in de war is geschopt door de koude en natte omstandigheden in deze zomer. We verwachten dat door de aanhoudende koude en natte zomer en de engerlingen in een inhaalslag gaan maken en dat er nog meer onverwachte schade zal optreden.

Ja dat kan ook nog gekker:
Dit jaar krijgen we voor het eerst meldingen van schade aan grasland door snuitkever larven. Over het algemeen komen we vaak snuitkever larven in weilanden en sportveld tegen, maar dat leidt nooit tot significante schade. Het beeld van wat nu zien is vergelijkbaar met de schade door engerlingen. Op dit moment onderzoeken we nog welke soort snuitkevers het gaat. In een latere natuurbericht volgt een update hierover.

Emelten:
Emeltenlarven van langpootmuggen (Tipulidae) hebben een fantastisch ontwikkelingsjaar. In de vlucht periode van de eerste generatie van de Tipula oleracea was het warm en droog. Daarna in de periode van ontwikkeling van de emelten trad de natte en koude periode in. Ideaal voor de ontwikkeling van emelten. Het gehele seizoen hebben wij melding gehad van emelten schade. Ook in sierplanten was het raak, zowel potplanten als vollegronds geteelde planten.

De langpootmuggen hebben 2 topwinters achter elkaar gehad en als de ontwikkeling zich nu doorzet dan zal de populatie van emelten zich nog verder uitbreiden. De eerste vluchten van de langpootmuggen zijn nu al begonnen. De weersomstandigheden zijn ideaal voor de eitjes en de jonge emelten.

Bron: Silvia Hellingman, Biocontrole Onderzoek en Advies